Brak uprawnień do korzystania z mikrofonu
Kategoria
  • Ta aukcja
  • Aktualne
  • Archiwum
search
Skorzystaj z podpowiedzi AI i szybciej znajdź najlepsze wyniki dla Twoich potrzeb i preferencji

Ostatnio wyszukiwane
Ta opcja jest dostępna tylko dla zalogowanych użytkowników
Artyści
Brak
Dom aukcyjny
Brak
‹

Krzyżacy. Oryginalny scenopis roboczy z odręcznymi skreśleniami i zmianami.

add Twoja notatka 
Opis pozycji
Estymacje: 3 303 - 3 775 EUR

Krzyżacy. Scenopis wg. powieści Henryka Sienkiewicza/ Warszawa/ oprawa introligatorska twarda/ 230 kart maszynopisu zadrukowanego jednostronnie/ liczne zapiski ołówkiem, rzadziej długopisem/ stan bardzo dobry, kolekcjonerski. Unikat!


Oryginalny scenopis do Krzyżaków w reżyserii Aleksandra Forda – jednej z największych i najważniejszych superprodukcji w dziejach polskiej kinematografii. Film z 1960 roku, zrealizowany na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza, zajmuje w historii polskiego kina miejsce szczególne: jako widowisko historyczne o ogromnym rozmachu inscenizacyjnym, z monumentalną sekwencją bitwy pod Grunwaldem, na trwałe ukształtował wyobrażenie kilku pokoleń widzów o świecie Krzyżaków i o samym konflikcie polsko-krzyżackim.

Prezentowany egzemplarz ma jednak wartość wykraczającą daleko poza sam związek z głośnym filmem. Jest to egzemplarz roboczy, zawierający liczne ołówkowe skreślenia scen, poprawki oraz zmiany dialogowe, a więc dokumentujący proces dochodzenia do ostatecznej wersji ekranowej. Nie mamy tu do czynienia z czystopisowym tekstem scenariuszowym, lecz z materiałem pracy, na którym zachowały się ślady decyzji dramaturgicznych i realizacyjnych. To właśnie one czynią ten scenopis szczególnie interesującym: pokazują, jak zmieniano układ scen, tonację poszczególnych epizodów i sposób prowadzenia kulminacyjnych sekwencji filmu.

Najciekawsze ingerencje dotyczą finałowej partii bitwy pod Grunwaldem, a więc jednego z najważniejszych fragmentów całego widowiska. W scenopisie znalazła się między innymi rozpisana scena nagłego zagrożenia Władysława Jagiełły. Król, wracając na swoje stanowisko, znajduje się wraz z orszakiem niebezpiecznie blisko chorągwi wielkiego mistrza. Straż usiłuje osłonić monarchę, lecz Jagiełło wysuwa się do pierwszego szeregu. Jeden z krzyżackich rycerzy dostrzega królewską zbroję, odrywa się od własnej chorągwi i przypuszcza atak. Dochodzi do bezpośredniego starcia: król spina konia ostrogami, podejmuje walkę i zwala napastnika z siodła. Gdy od chorągwi zakonnych odrywa się oddział chcący pomścić poległego, wielki mistrz zatrzymuje go i kieruje rycerzy z powrotem do głównego nurtu bitwy. Scena ta została jednak w egzemplarzu skreślona ołówkiem i ostatecznie nie weszła do filmu, co czyni z niej wyjątkowo ciekawy ślad porzuconej koncepcji dramaturgicznej. Nie jest to epizod błahy, lecz fragment odnoszący się do samego centrum finałowego starcia i do sposobu ukazania królewskiej odwagi.

Równie interesująco przedstawia się różnica między scenopisem a filmem w przypadku pojedynku Zbyszka z Kuno von Lichtensteinem. W wersji zapisanej w scenopisie Zbyszko odnajduje wielkiego komtura na pobojowisku, wśród uciekających rycerzy krzyżackich. Kuno zostaje schwytany wraz z innymi i jako jeniec powołuje się początkowo na rycerskie prawo, próbując uniknąć natychmiastowej walki. Dopiero skonfrontowany z dawną przysięgą Zbyszka i postawiony wobec hańby zgadza się na pojedynek, w którym zostaje szybko pokonany i powalony na ziemię. W gotowym filmie epizod ten został jednak wyraźnie przekształcony: Kuno nie jest jeńcem, nie uchyla się od starcia i nie szuka ochrony w rycerskim obyczaju. Przeciwnie – staje do walki z pełną agresją, rzucając pamiętne „Stawaj, psie”. Sam pojedynek został mocno rozbudowany ekranowo, trwa długo i zyskuje ciężar jednej z ważniejszych scen finału; kończy się zaś śmiercią Kuna w trzęsawisku. Zestawienie obu wersji pokazuje bardzo wyraźnie, jak twórcy wzmacniali dramatyzm i widowiskowość kulminacji, odchodząc od wcześniejszego, bardziej zwartego rozwiązania scenopisowego.

Jeszcze innym przykładem zmian jest scena ostatniej walki i śmierci Ulricha von Jungingena. W scenopisie po kolejnych starciach i wobec zaciskającego się pierścienia wojsk polsko-litewskich komturzy próbują nakłonić wielkiego mistrza do ucieczki i ocalenia siebie oraz zakonu. Jungingen odrzuca jednak tę możliwość, nie chcąc opuszczać pola, na którym polegli jego rycerze, po czym ponownie rzuca się w wir walki i ginie w dalszym ciągu bitwy. Tego epizodu w takiej postaci w filmie nie ma. W gotowej wersji śmierć Ulricha została rozwiązana inaczej i przesunięta względem pojedynku Zbyszka z Kuno: wielki mistrz ginie wcześniej, rozsieczony przez polską piechotę. Także tutaj scenopis odsłania pierwotny wariant dramaturgiczny, który ostatecznie został porzucony na rzecz innego rytmu finału i inaczej rozłożonych akcentów.

Właśnie tego rodzaju różnice przesądzają o wyjątkowości prezentowanego egzemplarza. Nie jest to tylko pamiątka po słynnym filmie ani zwykły zapis scenariusza, lecz rzadki materiał produkcyjny, pozwalający zajrzeć w sam proces kształtowania jednego z najważniejszych polskich widowisk historycznych. Zachowane skreślenia, poprawki i zmiany dialogowe ukazują, jak z pierwotnego projektu wyłaniał się ostateczny kształt ekranowy.

Cenny dokument pracy nad filmem i ważny obiekt dla kolekcjonerów polskiego kina, pamiątek filmowych oraz materiałów produkcyjnych związanych z historią rodzimej kinematografii.

Aukcja
List Napoleona do ambasadora, kompletna teka Melpomeny, oryginalny scenopis ,,Krzyżaków'', pierwodruki Mickiewicza, Słowackiego, Prusa, Sienkiewicza, wytworne oprawy, książki bibliofilskie - VIII aukcja Antykwariatu Gryf
gavel
Data
31 maja 2026 CEST/Warsaw
date_range
Cena wywoławcza
2 124 EUR
Estymacje
3 303 - 3 775 EUR
Cena sprzedaży
brak ofert
Pozycja nie jest już dostępna
Wyświetleń: 389 | Ulubione: 4
Aukcja

Antykwariat Gryf

List Napoleona do ambasadora, kompletna teka Melpomeny, oryginalny scenopis ,,Krzyżaków'', pierwodruki Mickiewicza, Słowackiego, Prusa, Sienkiewicza, wytworne oprawy, książki bibliofilskie - VIII aukcja Antykwariatu Gryf
Data
31 maja 2026 CEST/Warsaw
Przebieg licytacji

Licytowane będą wszystkie pozycje

Opłata aukcyjna
10.00%
OneBid nie pobiera dodatkowych opłat za licytację.
Podbicia
  1
  > 10
  100
  > 10
  200
  > 20
  500
  > 50
  1 000
  > 100
  2 000
  > 200
  5 000
  > 500
  10 000
  > 1 000
∞
 
Regulamin
O aukcji
FAQ
O sprzedawcy
Antykwariat Gryf
Kontakt
Antykwariat Gryf
room
ul. Jarosława Dąbrowskiego 71
02-586 Warszawa
phone
+48 509 465 545
Płatność
Przelew bankowy: PLN
Godziny otwarcia
Poniedziałek
11:00 - 19:00
Wtorek
11:00 - 19:00
Środa
11:00 - 19:00
Czwartek
11:00 - 19:00
Piątek
11:00 - 19:00
Sobota
10:00 - 15:00
Niedziela
Zamknięte
Zobacz podobne
keyboard_arrow_up
Centrum pomocy open_in_new