Gumowski Marian/ Galerja obrazów A.Hr.Raczyńskiego w Muzeum Wielkopolskim/ Nakładem Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu/ płócienna oprawa introligatorska/ s.213/ 161 ilustracji na oddzielnych kartach/ stan dobry, liczne pieczęcie włanościowe w tekście
Naukowa monografia, autorstwa wybitnego historyka sztuki oraz numizmatyka Mariana Gumowskiego, poświęcona jednej z najważniejszych historycznych kolekcji artystycznych w Polsce – galerii obrazów zgromadzonej przez hr. Atanazego Raczyńskiego. Autor przedstawia genezę kolekcji, począwszy od działalności kolekcjonerskiej Atanazego hr. Raczyńskiego, jego podróży po Europie, zasad nabywania dzieł sztuki oraz konsekwentnego kształtowania galerii według wysokich kryteriów artystycznych. Szczegółowo omawia losy zbioru w Berlinie – jego lokalizację, rozbudowę galerii, a także skomplikowane uwarunkowania prawne związane z fideikomisem, umowami z państwem pruskim i obowiązkami właścicieli galerii wobec władz fiskalnych.
Istotną część pracy stanowi analiza transferu galerii do Poznania na początku XX wieku: autor opisuje okoliczności polityczne i administracyjne, dzięki którym zbiór Raczyńskich został pozyskany dla Wielkopolski, warunki umów zawartych z władzami pruskimi i prowincjonalnymi oraz zasady ekspozycji i nadzoru nad kolekcją w Muzeum Wielkopolskim. Gumowski omawia również zmiany liczebności zbioru, straty wojenne (m.in. w czasie powstania wielkopolskiego), korekty atrybucji dzieł oraz problemy rozróżniania oryginałów i kopii.
Publikacja ma charakter krytyczno-katalogowy: autor odnosi się do wcześniejszych katalogów galerii sporządzanych przez samego Raczyńskiego oraz do późniejszych opracowań berlińskich, wskazując ich błędy, nieścisłości i ograniczenia. Celem pracy jest nie tylko opis aktualnego stanu kolekcji, lecz także rekonstrukcja jej pełnych dziejów, z uwzględnieniem dzieł, które z galerii ubyły.



