Litografia Licytacje online

Litografia to technika, której historia jest niezwykle ciekawa. Całkowicie przez przypadek, w 1798 r., wynalazł ją niemiecki grafik Alois Senefelder, który początkowo w ogóle nie interesował się sztukami plastycznymi. Litografie stały się bardzo popularne w I połowie XIX w., zrewolucjonizowały rynek reklamowy i artystyczny. Co to jest litografia i na czym polega? Dowiedz się więcej o tej wyjątkowej formie sztuki!

Litografia – co to jest? Odkryj tajniki rewolucyjnej techniki graficznej!

Na pewno niejednokrotnie słyszałeś termin „litografia” – czy wiesz jednak, co to za technika i jaka jest jej definicja? Jak zostało wspomniane wcześniej, powstała ona w XVIII wieku w Niemczech. Zaliczana jest do druku płaskiego. Wynalazca litografii, Alois Senefelder, przez lata pracował nad jej udoskonaleniem. W ten sposób wyodrębnił chromolitografię (litografia barwna) i autografię. Dynamiczny rozwój litografii przyczynił się do powstania druku offsetowego, fotolitografii oraz wielu innych pochodnych technik, m.in. elektronolitografii czy rentgenolitografii, które są stosowane w elektronice do produkcji obwodów drukowanych oraz układów scalonych.

Co to litografia? Jej nazwa pochodzi od greckiego słowa „lith” oznaczającego kamień. Podstawowa forma tej techniki bazuje właśnie na kamieniu, na którym wykonuje się rysunek. Następnie przenosi się go na zwilżone kartki papieru poprzez dociskanie prasą litograficzną. Tak w telegraficznym skrócie można opisać proces wykonywania odbitek litograficznych.

Dlaczego litografia uznawana jest za technikę rewolucyjną? Dzisiaj mamy nieograniczony dostęp do drukarek i kserokopiarek. Natomiast kiedyś druk był bardzo kosztowny. Korzystanie z litografii okazało się o wiele tańszym i szybszym rozwiązaniem. Wynalezienie jej pozwoliło na dynamiczny rozwój wielu dziedzin, m.in. prasy. W coraz większej liczbie tygodników, miesięczników czy periodyków zaczęły pojawiać się ilustracje, które podnosiły wartość estetyczną i informacyjną magazynów. Co więcej, litografia umożliwiła rozwój szeroko pojętej reklamy. Za pomocą techniki tej wykonywano plakaty, afisze reklamowe, teatralne czy ulotki. Co ciekawe, litografię wykorzystywano również do drukowania banknotów i papierów wartościowych.

Jak wykonuje się litografie?

Istnieją trzy podstawowe techniki litograficzne: (1) w odmianie bezpośredniej rysunek nanoszony jest od razu na powierzchnię kamienia; (2) w wariancie pośrednim, tzw. przedruku, grafika najpierw tworzona jest na papierze, a następnie przenoszona w prasie na formę litograficzną; (3) kamienioryt/ kwasoryt jest z kolei formą druku wklęsłego, w którego przypadku rysunek trawi się lub rytuje na dokładnie wypolerowanej powierzchni kamienia.

Tak przestawiają się rodzaje litografii. Jak zrobić odbitki za pomocą tej techniki? Proces ten składa się z 5 etapów.

1. Szlifowanie kamienia (matrycy wapiennej): kamień litograficzny zwilża się wodą, a następnie pokrywa korundem bądź piaskiem. Tak przygotowaną powierzchnię uciera się drugim kamieniem albo żeliwnym kurantem. Czynność tę kontynuuje się do uzyskania gładkiej struktury.
2. Rysunek: na wyszlifowany, osuszony kamień nanosi się rysunek za pomocą kredki litograficznej. Należy pamiętać, że obraz wykonuje się pozytywowo – odbitki będą miały lustrzane odbicie.
3. Trawienie: obrazek należy zmatowić kalafonią i talkiem, a następnie pokryć go roztworem gumy arabskiej z kwasem azotowym. Po kilku minutach powierzchnię powinno się przetrzeć suchą i miękką gazą.
4. Impregnacja i nanoszenie farby: powierzchnię kamienia dokładnie przemywa się terpentyną, a następnie impregnuje rozcieńczonym asfaltem, który pozostawia obszar rysunku wodoodpornym. Na koniec na matrycę nanosi się farbę za pomocą wałka i wykonuje odbitki specjalną prasą litograficzną.

Litografia – jak rozpoznać dzieła wykonane tą techniką?

Litografia, w szczycie swojej popularności, stała się ulubioną techniką malarzy. Co ciekawe, obecnie znajduje się na liście ginących zawodów UNESCO, ale w sztuce ma się całkiem dobrze. Wciąż inspiruje nowe pokolenia artystów.

Osoby, które wcześniej nie miały styczności z litografią, mogą mieć problem z jej rozpoznaniem. Najczęściej można ją zidentyfikować po charakterystycznej strukturze papieru, która powstaje w wyniku prasowania. Z jednej strony jest gładka, a z drugiej pokryta delikatnymi nierównościami. Duża część litografii jest sygnowanych przez artystów – poszukaj sygnatury w roku lub na odwrocie. Co więcej, przyjrzyj się kolorystyce. Litografia barwna cechuje się bogatą unikalną paletą kolorów przeszytą różnymi odcieniami i tonami.

Jeśli masz taką możliwość, weź litografię pod lupę, a zobaczysz typowe detale: linie czy punkty, które są charakterystyczne dla tej techniki – wynikają z procesu litograficznego. Wskazówką pokazującą, że ma się do czynienia z litografią, jest także wysoka precyzja. Technika ta jest znacznie dokładniejsza niż offset czy sitodruk.

Jacy artyści posługiwali się litografią?

Zainteresowała Cię litografia? Obrazy wykonane tą techniką można spotkać w wielu galeriach sztuki, a także na naszej platformie aukcyjnej. Po wynalezieniu litografii ta szybko przedarła się do świata sztuki – pokochali ją najwięksi artyści, tacy jak: Alfons Mucha, Eugène Delacroix, Edvard Munch, Pablo Picasso, Pierre-Auguste Renoir czy Richard Joseph Anuszkiewicz.

W Polsce litografia pojawiła się w 1818 r. Szybko zainteresowali się nią artyści dużego kalibru, tacy jak Stanisław Wyspiański, Witold Wojtkiewicz, Teodor Axentowicz, Jan Stanisławski czy Leon Wyczółkowski. To oni otworzyli nowy okres w litografii polskiej. Za sprawą tych wielkich nazwisk technika ta trafiła na akademie: krakowską i warszawską.

Kolejne lata przyniosły dynamiczny rozwój litografii w środowisku artystycznym. Technikę tę popularyzowali zwłaszcza profesorowie: Józef Pakulski oraz Konrad Srzednicki. Litografie, których ceny osiągają dzisiaj zawrotną wysokość, tworzyli, m.in. Samuel Szczekacz, Bronisław Bartel, Jan Hrynkowski, Maria Obrębska-Stieber, Witold Rożen, Aleksander Sołtan, Bronisław Lipke, Tadeusz Jeleń, Bolesław Hochlinger, Stefan Wegner, czy Kazimierz Cede.

Chcesz wzbogacić swoją kolekcję dzieł sztuki o wyjątkowe litografie? Zapraszamy do zapoznania się z szeroką gamą dzieł wybitnych artystów dawnych i współczesnych w OneBid!